5S

Metodologia organizacji i standaryzacji miejsca pracy składająca się z pięciu kroków: Sortowanie (Seiri), Systematyka (Seiton), Sprzątanie (Seiso), Standaryzacja (Seiketsu) oraz Samodyscyplina (Shitsuke). Jej celem jest eliminacja marnotrawstwa, poprawa bezpieczeństwa oraz zwiększenie efektywności operacyjnej.

5 Why (5 Dlaczego)

Metoda dociekania przyczyn źródłowych problemu poprzez wielokrotne (zwyczajowo pięciokrotne) zadawanie pytania „dlaczego?". Pozwala wyjść poza objawy i dotrzeć do pierwotnej przyczyny usterki lub błędu.

5W1H

Metoda uniwersalnej analizy i opisu sytuacji, problemu lub zadania za pomocą sześciu podstawowych pytań: What (Co?), Why (Dlaczego?), Where (Gdzie?), When (Kiedy?), Who (Kto?) oraz How (Jak?). Pozwala na zebranie kompletnych i obiektywnych faktów, uniknięcie domysłów oraz precyzyjne zdefiniowanie kontekstu przed rozpoczęciem działań doskonalących lub naprawczych.

A3 (Raport A3)

Standardowe narzędzie rozwiązywania problemów oraz prezentacji projektów doskonalących na pojedynczym arkuszu papieru formatu A3. Zawiera analizę stanu obecnego, przyczynę źródłową, plan działań oraz mierniki sukcesu.

Andon

System sygnalizacji wizualnej lub dźwiękowej (np. kolumny świetlne, tablice LED), który natychmiast informuje operatorów i liderów o stanie linii produkcyjnej lub pojawieniu się zakłócenia w procesie.

Chaku-Chaku

Metoda organizacji przepływu, w której operator przenosi detal z jednej maszyny do drugiej, wykonując wyłącznie czynności załadunku i rozładunku, podczas gdy sam proces obróbki przebiega automatycznie.

Cycle Time (Czas cyklu)

Rzeczywisty czas potrzebny na wykonanie wszystkich czynności w danym procesie lub na danym stanowisku od początku do końca jednego cyklu.

Gemba

Japońskie pojęcie oznaczające „miejsce, gdzie tworzona jest wartość" (np. hala produkcyjna, biuro obsługi klienta).

Gemba Walk

Praktyka menedżerska polegająca na regularnym odwiedzaniu miejsca wykonywania pracy w celu obserwacji rzeczywistych procesów, identyfikacji marnotrawstwa oraz wspierania zespołu na pierwszej linii.

Heijunka

Technika poziomowania produkcji pod względem wielkości oraz asortymentu. Pozwala uniknąć gwałtownych skoków obciążenia linii produkcyjnej i minimalizuje zapasy.

Hoshin Kanri

Metodologia zarządzania strategicznego łącząca cele biznesowe najwyższego kierownictwa z działaniami operacyjnymi na wszystkich szczeblach organizacji.

Jidoka (Autonomizacja)

Zasada budowania jakości wewnątrz procesu. Polega na wyposażeniu urządzeń oraz pracowników w możliwość automatycznego lub ręcznego zatrzymania procesu w momencie wykrycia jakiejkolwiek nieprawidłowości.

Just-In-Time (JIT / Dokładnie na czas)

System organizacji produkcji i logistyki polegający na dostarczaniu materiałów, komponentów lub usług dokładnie wtedy, gdy są potrzebne, w wymaganej ilości i w określone miejsce.

Kaizen

Filozofia ciągłego doskonalenia procesów, produktów i usług poprzez wprowadzanie małych, stopniowych zmian przy zaangażowaniu wszystkich pracowników firmy.

Kamishibai

Wizualny system audytowania oparty na tablicy z kartami kontrolowanymi. Służy do weryfikacji przestrzegania standardów na stanowiskach pracy.

Kanban

Metoda sterowania przepływem materiałów i zadań za pomocą kart lub sygnałów wizualnych, realizowana zgodnie z zasadą systemu ssącego (Pull).

KPI (Key Performance Indicators)

Kluczowe wskaźniki efektywności mierzące stopień realizacji celów operacyjnych i strategicznych organizacji.

Lead Time (Czas przejścia)

Całkowity czas, jaki upływa od momentu złożenia zamówienia przez klienta do chwili otrzymania przez niego gotowego produktu lub usługi.

Muda / Mura / Muri (3M)

Trzy kluczowe pojęcia określające negatywne zjawiska w procesach:

  • Muda (Marnotrawstwo) — wszelkie działania, które nie dodają wartości z punktu widzenia klienta (klasyczne 7/8 marnotrawstw).
  • Mura (Nieregularność) — zmienność w przebiegu procesów lub popycie.
  • Muri (Przeciążenie) — nadmierne obciążenie ludzi, maszyn lub urządzeń ponad ich nominalne zdolności.

OEE (Overall Equipment Effectiveness)

Całkowita Efektywność Wyposażenia — wskaźnik określający poziom wykorzystania maszyn i urządzeń, liczony jako iloczyn trzech czynników: Dostępności, Wydajności oraz Jakości.

One-Piece Flow (Przepływ jednej sztuki)

Sposób organizacji produkcji, w którym elementy przemieszczają się między kolejnymi operacjami pojedynczo, bez tworzenia zapasów międzyoperacyjnych.

PDCA (Cykl Deminga)

Czterostopniowy model ciągłego doskonalenia: Plan (Zaplanuj), Do (Wykonaj), Check (Sprawdź), Act (Działaj/Zastosuj).

Poka-Yoke

Metody i rozwiązania techniczne zapobiegające powstawaniu błędów wynikających z nieuwagi lub pomyłki człowieka.

Praca Standaryzowana (Standardized Work)

Udokumentowany, najbardziej efektywny i bezpieczny sposób wykonywania danej czynności, stanowiący punkt docelowy do dalszego doskonalenia.

Pull System (System ssący)

Model sterowania produkcją, w którym dany etap procesu wytwarza wyroby wyłącznie wtedy, gdy zgłosi na nie zapotrzebowanie proces następny lub klient końcowy.

SMED (Single-Minute Exchange of Die)

Metodologia skracania czasu przezbrajania maszyn i urządzeń do wartości poniżej 10 minut (do liczby jednocyfrowej).

Takt Time (Czas taktu)

Tempo, w jakim rynek wymaga dostarczania wyrobu lub usługi. Obliczany jako dostępny czas operacyjny podzielony przez zapotrzebowanie klienta w tym czasie.

TPM (Total Productive Maintenance)

System utrzymania ruchu ukierunkowany na maksymalizację efektywności parku maszynowego poprzez włączenie operatorów w codzienne czynności konserwacyjne i prewencyjne.

Value Stream Mapping (VSM / Mapowanie Strumienia Wartości)

Narzędzie analityczne służące do wizualizacji całego przepływu materiałów i informacji niezbędnych do dostarczenia produktu lub usługi klientowi, ułatwiające identyfikację marnotrawstwa.